آسیب شناسی مراسم عزاداری های حسینی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل

آسیب شناسی مراسم عزاداری های حسینی

الحمدلله مجالس عزاداری امام حسین ع وامدار کسی نیست و همچنان در تاریخ به اراده خداوند تعالی جهل و خرافات و دشمنی ها را درمی نوردد و انوار هدایتگرانه پیامهای حماسه عاشورا بر دلهای محبان و محققان و شایستگان می تابد و نباید ما رفتار ناشایست و نا آگاهانه مانع این جری شویم. از طرفی دغدغه مقتدایمان در سبک عزاداری جای تأمل و عمل است و باید منویات حکیمانه معظم له را نصب العین خود قرار دهیم.

عزاداری و احکام شرعی آن از منظر مقام معظم رهبری شامل موارد ذیل است:
۱) استفاده از اشعار نامناسب.
۲) بی سند خواندن روضه خوانان
۳) به کار بردن الفاظ خلاف شأن اهل بیت (ع)
۴) حرام بودن قمه زنی.

5) ممنوعیت علمداری کنونی

● مراسم‌ عزاداری‌:
عزاداری‌، در متون‌ اسلامی‌، به‌ معنای‌ صبر و شکیبایی‌ در ماتم‌ و به‌ معنای‌ سوگ‌ و مصیبت‌ آمده‌ است‌. همان‌ گونه‌ که‌ از لغت‌ به‌ دست‌ می‌آید، عزاداری‌، در اصل‌ برای‌ تسلی‌ دادن‌ به‌ داغ‌دیده‌ است‌.
عزاداران با مشارکت خود به کاردکردهای‌ روانشناختی‌ متعددی‌د ست می یابد که مهمترین از آن‌ کارکردها عبارتند از:
۱( مجالس روضه بخشی‌ از نیاز روانی‌ ما به‌ تعلق‌ داشتن‌ رابرآورده‌ می‌سازد.
۲ ( با راحتی‌ بیشتری‌ به‌ اهداف‌ مشترک‌ می‌رسیم‌.
۳) دانش‌ و اطلاعاتی‌به‌ دست‌ می‌آوریم‌ که‌ در بیرون‌ گروه‌ عزاداران برایمان‌ میسر نیست‌.
۴) در مقابل‌ دشمن‌ مشترک ‌احساس‌ امنیت‌ بیشتر بر ایمان‌ حاصل‌ می‌شود.
۵) باعث‌ استحکام‌ و تثبیت‌ هویت ‌اجتماعی‌ ما می‌شود.
۶) در ایجاد و تغییر احساسات‌ و عواطف‌، باعث‌ تسهیل‌ اجتماعی‌ ما می‌شود.
۷) ویژگی‌ جمعی‌ بودن‌ بعضی‌ برنامه‌ها، باعث‌ استدامه‌ و استمرار برنامه‌می‌شود.
۸) به‌ اعتماد نفس‌ بیشتر فرد کمک‌ می‌کند.
۹) به‌ افراد به‌ ویژه‌ کودکان‌ در فراینداجتماعی‌ شدن‌ کمک‌ می‌کند.
۱۰) هنجارهای‌ گروه‌ (خوب‌ یا بد)، معمولاً موردپذیرش‌ همة‌ اعضاء قرار می‌گیرد. أفراد به‌ جهت‌ اهمیتی‌ که‌ برای‌ گروه‌ قائل‌ هستند، ازاختلافات‌ کوچک‌ می‌گذرند و گاهی‌ به‌ واقع‌، تغییر نگرش‌ می‌دهند.
۱1) این‌ گروه‌ عزاداران می‌توانند مبنایی‌ باشند برای‌ شروع‌ و شکل‌ دهی‌ کارهای‌ تشکیلاتی‌ و انجام‌ دادن‌ کارهای‌ فرهنگی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ و گاهی‌ نظامی‌. یکی‌ از نمونه‌های‌ این‌ حرکت‌، اقدامات‌ سید جمال‌ الدین‌ اسد آبادی‌ بود، او ازمراسم‌ سادة‌ مذهبی‌ شروع‌ کرد و در نهایت‌ تشکیلاتی‌ شکل‌ داد که‌ حکومت‌ مصر ناچار به‌اخراج‌ ایشان‌ از کشور مصر شد.
تمام‌ این کارکردها‌ برای‌ گروه‌های‌ اجتماعی‌ و گروه‌های‌ مذهبی‌ نیزوجود دارد و بسیاری‌ از آن‌کارکردها را در قالب‌ یک‌ حدیث‌ در سخنان‌ امام‌ علی‌ (ع) می‌خوانیم‌: آن‌ حضرت‌می‌فرمایند هر گاه‌ کسی‌ به‌ مسجد رفت‌ و آمد کند، یکی‌ از بهره‌های‌ هشت‌ گانه‌ را نصیب‌خود خواهد کرد:
۱) یافتن‌ یک‌ برادر دینی‌ و دوستی‌ که‌ در مسیر الهی‌ با او همراه‌ باشد.
۲)علمی‌ جدید بر علوم‌ او اضافه‌ خواهد شد.
۳) نشانه‌ای‌ از نشانه‌ها و آیات‌ محکم‌ الهی‌ بر اوروشن‌ خواهد شد.
۴) رحمت‌ مورد انتظارش‌ را از جانب‌ خدا دریافت‌ خواهد کرد.
۵) سخنی‌می‌شنود که‌ باعث‌ دوری‌ و اجتناب‌ او از پستی‌ها می‌شود.
۶) یا سخنی‌ که‌ موجب‌ هدایت‌ اوبه‌ راه‌ راست‌ خواهد شد.
۷) یا باعث‌ ترک‌ گناهی‌ از خوف‌ الهی‌ می‌شود.
۸) یا حجب‌ وحیای‌ او پیش‌ دیگران‌، او را از گناه‌ باز خواهد داشت‌.

بیشترین‌ و مهم‌ترین‌ تأثیری‌ که‌ مراسم‌ عزاداری‌ بر شرکت‌ کنندگان‌ دارد، تأثیرات‌روانی‌ است‌ و اکثر شرکت‌ کننده‌ها نیز در پی‌ همین‌ نوع‌ تأثیرات‌ هستند. احساس‌ لذتی‌خاص‌ به‌ آن‌ها دست‌ می‌دهد، آرامشی‌ می‌یابند که‌ در کمتر مجلسی‌ و گروهی‌ از نوع‌ دیگر،حاصل‌ می‌شود. چهرة‌ افراد عزادار، درمجالس‌ عزاداری‌، غم‌ بار می‌شود، گریه‌ می‌کنند یاحالت‌ گریه‌ به‌ خود می‌گیرند، اما این‌غم‌ از نوعی‌ دیگر و متفاوت‌ با غم‌ و غصه‌های‌ زندگی‌روزمره‌ است‌. غم‌ معنویت‌ است‌، غم‌ آخرت‌ است‌. غم‌ مظلومیت‌ مظلومان‌ است‌. غمی‌است‌ که‌ منشأ حرکت‌ است‌ و کنش‌ وری‌ اجتماعی‌ افراد را افزایش‌ می‌دهد نه‌ کاهش‌،عامل‌ نابهنجار در زندگی‌ افراد نمی‌شود، بلکه‌ در مواردی‌ نقش‌ درمانی‌ ایفا می‌کند.برای‌ زندگی‌ نشاط‌ می‌آفریند.
بدیهی‌ است‌، کسانی‌ که‌ خود به‌ صورت‌ مستمر و یا به‌ صورت‌ مقطعی‌، درزمان‌های‌ خاصی‌ از سال‌ در این‌ گروه‌ها و مراسم‌ شرکت‌ می‌کنند و اکثر قریب‌ به‌ اتفاق‌مردم‌ مذهبی‌ (شیعه‌)، با این‌ مراسم‌ موافق‌ هستند و آن‌ را می‌پسندند و از آن‌ استقبال‌می‌کنند.
کیفیت مراسم‌ عزاداری‌ و گریه‌
گریه‌ دارای‌ یک‌ ظاهر است‌ و یک‌ باطن‌. ظاهر گریه‌ یک‌ امر فیزیولوژیک‌ است‌،باید تأثیرات‌ روانی‌، از طریق‌ محرک‌های‌ بیرونی‌ یا درونی‌ مثل‌ تفکر، شکل‌ بگیرد.سپس‌ این‌ تأثرات‌، وارد چرخة‌ فیزیولوژی‌ مغز و اعصاب‌ بشود، بخش‌ خاصی‌ از مغز فعال‌شده‌ و غدد اشکی‌ چشم‌ را فرمان‌ فعالیت‌ بدهد و در نهایت‌ قطرات‌ اشک‌ جریان‌ پیدا کندو ما آن‌ را گریه‌ بنامیم‌.
باطن‌ گریه‌ همان‌ تأثرات‌ درونی‌ است‌. نگاه‌ روان‌ شناختی‌ ما و داوری‌ ما در باب‌پیامدهای‌ گریه‌ نیز دایر مدار تأثرات‌ عاطفی‌ است‌. اگر در روایات‌ آمده‌ است‌ که‌ گریه‌ کردن‌و گریاندن‌ و حالت‌ گریه‌ به‌ خود گرفتن‌، در مراسم‌ عزای‌ حسینی‌، منشأ اثر دنیوی‌ و اخروی‌است‌،

باطن‌ گریه‌ را به‌ چهار نوع‌ تقسیم‌ می‌کنیم‌. که‌فقط‌ یک‌ نوع‌ آن‌، معطوف‌ به‌ خود و نیازهای‌ سرکوب‌ شدة‌ خود است‌ و می‌تواند با افسردگی‌هم‌ بستگی‌ مثبت‌ داشته‌ باشد، و کنش‌ وری‌ اجتماعی‌ فرد را مختل‌ کند، اما سه‌ نوع‌ دیگر،امید بخش‌ است‌ و حرکت‌ آفرین‌ و رابطة‌ معکوس‌ با افسردگی‌ دارد. نوع‌ اول‌، ناشی‌ از مرگ‌واقعی‌ است‌ اما سه‌ نوع‌ دیگر، سوگ‌ واقعی‌ نیستند، اگر چه‌ در مراسم‌ سوگواری‌ حاصل‌می‌شوند.
الف‌) گریة‌ ناشی‌ از علاقة‌ طبیعی‌ انسان‌ به‌ خود و متعلقات‌ خود: این‌ گریه‌ به‌ هنگام‌غم‌ و مصیبت‌ و داغ‌ دیدگی‌ حاصل‌ می‌شود و اختیاری‌ نیست‌، معمولاً بی‌ اراده‌، اشک‌جاری‌ می‌شود. تأثرات‌ فرد ناظر به‌ گذشته‌ است‌، مصیبتی‌ رخ‌ داده‌ و آثاری‌ گذاشته‌ و اکنون‌به‌ اصطلاح‌ عامیانه‌، عقده‌ها گشوده‌ می‌شود و اشک‌ می‌ریزد. این‌ گریه‌ به‌ اصطلاح‌ روان‌شناسان‌ و روان‌ درمان‌ گران‌، تخلیة‌ روانی‌ - هیجانی‌ است‌ و به‌ خود فرد و نیازهای‌سرکوفته‌ شدة‌ او بر می‌گردد.
ب‌) گریه‌ای‌ که‌ ریشه‌ در اعتقادات‌ دارد: مثل‌ آنچه‌ در حال‌ مناجات‌ حاصل‌ می‌شود،فرد خود را در محضر خدا می‌یابد و رفتار و کردار خود را ضبط‌ شده‌ می‌داند و خود را گناه‌ کارو... به‌ عنوان‌ مثال‌ دعای‌ امام‌ سجاد (ع) در وداع‌ با ماه‌ رمضان‌ و یادآوری‌ رحمت‌های‌خداوندی‌ از این‌ نوع‌ است‌. این‌ نوع‌ گریه‌ ناظر به‌ آینده‌ و حال‌ است‌ و آنچه‌ روی‌ خواهد داد.این‌ که‌ امام‌ سجاد (ع) می‌فرمایند: «محبوب‌ترین‌ قطره‌ در نزد خداوند متعال‌، قطرة‌اشکی‌ است‌ که‌ مخلصانه‌، در تاریکی‌ شب‌ و از ترس‌ خدا ریخته‌ شود»، این‌ ریشه‌ دراعتقادات‌ دارد. مربوط‌ به‌ ترس‌های‌ دنیایی‌ و زندگی‌ روزمره‌ نیست‌. اکثر گریه‌ها درمناجات‌های‌ امامان‌ معصوم‌ (ع) از این‌ نوع‌ است‌.
ج‌) گریه‌ای‌ که‌ از فضیلت‌طلبی‌ و کمال‌ خواهی‌ ناشی‌ می‌شود: مثل‌ گریه‌ای‌ که‌ درفقدان‌ معلم‌ و مربی‌ اخلاق‌ و پیامبر و امام‌ و... رخ‌ می‌دهد. این‌ گریه‌ از این‌ روی‌ است‌ که‌ مادر عمق‌ وجودمان‌ کمال‌ و رشد را تحسین‌ می‌کنیم‌ و از بودن‌ آن‌ کمالات‌، ذوق‌ زده‌می‌شویم‌ و از فقدان‌ آن‌ها نارحت‌. گاهی‌ در مراسم‌ عزاداری‌، گریه‌هایی‌ از این‌ نوع‌ نیزوجود دارد. مثلاً؛ در باب‌ شجاعت‌ و وفاداری‌ حضرت‌ عباس‌ (ع) به‌ امام‌ حسین‌ (ع)، بسط‌سخن‌ داده‌ می‌شود، و ما با شنیدن‌ آن‌، اشک‌ می‌ریزیم‌. پس‌ از وفات‌ حضرت‌ رسول‌ (ص)،ام‌ ایمن‌ گریه‌ می‌کرد، خلیفة‌ دوم‌ از او پرسید، چرا گریه‌ می‌کنی‌؟ مگر نه‌ این‌ که‌ رسول‌ خدادر پیش‌ گاه‌ خداوند است‌؟ ام‌ ایمن‌ پاسخ‌ داد: گریة‌ من‌ برای‌ آن‌ است‌ که‌ دست‌ ما از اخبارآسمان‌ و وحی‌ کوتاه‌ شده‌ است‌.
د) گریه‌ بر مظلوم‌: مانند گریة‌ رسول‌ خدا (ص) بر علی‌ (ع) و حسین‌ (ع)، پیش‌ ازشهادت‌ آن‌ها و مثل‌ گریه‌ و عزاداری‌ مسلمانان‌ در شهادت‌های‌ ائمة‌ دین‌ که‌ به‌ صورت‌مظلومانه‌ شهید شدند؛ مثل‌ گریه‌ به‌ هنگام‌ روضه‌ خوانی‌ حضرت‌ رقیه‌، و حضرت‌ علی‌ اکبرو حضرت‌ فاطمه‌ و دیگر مصایب‌ اهل‌ بیت‌ و... .
- گاهی‌ نوعی‌ دیگر از گریه‌ را نیز تحت‌ عنوان‌ «گریة‌ سیاسی‌» نام‌ می‌برند. مثلاً امام‌ خمینی‌ می‌فرمایند: «زنده‌ نگه‌ داشتن‌ عاشورا، یک‌ مسئلة‌ بسیار مهم‌ سیاسی‌ -عبادی‌ است‌. عزاداری‌ کردن‌ برای‌ شهیدی‌ که‌ همه‌ چیز را در راه‌ اسلام‌ داده‌ است‌ یک‌مسئلة‌ سیاسی‌ است‌.» اما در واقع‌ از دیدگاه‌ روان‌شناسی‌، این‌ گریه‌، نوعی‌ مستقل‌نیست‌، بلکه‌ به‌ یکی‌ از انواع‌ مذکور بر می‌گردد. و در اهداف‌ سیاسی‌، جهت‌ دهی‌ می‌شود.این‌ یکی‌ از کاربردهای‌ انواع‌ گریه‌ است‌.
آسیب شناسی عزاداری محرم را به دو شکل می توان
آسیب های عزاداری دو گونه اند:
۱) آسیب های محتوایی؛
۲) آسیب های شکلی؛
انواع آسیب های محتوایی عبارتند از:
۱) طرح یک جانبه ی سیمای معصومین (علیهم السلام): اهل بیت (علیهم السلام) دو جنبه و دو بُعد دارند:
یکی بُعد قداست و ملکوتی آنان و دیگری بُعد مُلکی و این جهانی‌آنان.
۲) غُلو: مانند حسین الهی شدن! زینب الهی شدن! ائمه (علیهم السلام)،با گویندگان غُلو،برخورد شدید می نمودند.
۳) دروغ: هدف وسیله را توجیه نمی کند. گفتن مطالب دروغی مانند: حضرت عباس (علیه السلام) ۲۵۰۰۰ نفر را کشتند،جایز نیست.
۴) ذکر مطالب ذلّت آور: تعبیراتی مثل زینب مضطر .... و امام زین العابدین بیمار ...
۵) طرح سست معارف اسلامی: ذکر خواب یا ملاقات های دروغین. خواب شاید رویای صادقانه باشد ولی حجت شرعی ندارد.
۶) جدایی دین از سیاست: ائمه ی اطهار (علیهم السلام) (وسَاسَه الْعِبَاد) (زمامدارن بندگان) بودند.
۷) اظهار مطالب موهن: مانند: هرکه می خواد هرچی بگه من سگ کوی زینبم.
انواع آسیب های شکلی عبارتند از:
۱) استفاده از آلات موسیقی مبتذل،لهوی حرام و ترانه های طاغوتی در عزاداری ها که طبق نظر مراجع تقلید حرام است.
ـ سوال : استفاده از آلات موسیقی مانند اُرگ (از آلات موسیقی و شبیه پیانو است) و سنج و غیر آنها در مراسم عزاداری چه حکمی دارد؟
ـ جواب : مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) به این سوال چنین پاسخ می دهند: استفاده از آلات موسیقی، مناسب با عزاداری سالار شهیدان نیست و شایسته است مراسم عزاداری به همان صورت متعارفی که از قدیم متداول بوده برگزار شود.
۲) برخورد کاسبکارانه: حضرت امام صادق (علیه السلام) در این باره می فرمایند:
طلب روزی نکنید به سبب ما از مردم به درستی که خداوند متعال زیاد نمی کند برای شما مگر فقرتان را.

در زیر به نکاتی علاوه بر این موارد ذکر شده اشاره می شود که نظر شخص رهیر معظم انقلاب را در آن موارد بیان می دارد:
● استفاده از اشعار نامناسب
یکی از خصوصیات و لوازم مداح شدن در گذشته آشنایی با ادبیات ، شناخت شعر و تسلط بر نحوه اجرای اشعار مختلف بوده است. اما امروزه بعضی مداحان جوان این نیاز را در خود احساس نمی کنند و با پیاده کردن اشعار از روی نوار وCD  بر روی کاغذ و دوباره خوانی آنها، دیگر حتی نگاهشان به دیوانها و مجموعه های شعر نمی افتد.
یکی از توصیه های مهم رهبر معظم انقلاب به مداحان ، اهمیت دادن به شعر و نخواندن اشعار سبک و ضعیف در مجالس است. حتی اگر آن شعر ضعیف با اخلاص و حالی خوش سروده شده باشد.
عقل انسان نیز تأیید می کند که انسان برای مدح بهترین انسانها و شخصیتهای عالم باید از بهترین ابزار و وسایل استفاده کند که یکی از این ابزار و وسایل شعر است. امروزه در هیئتها ، بسیاری از چیزهایی که به عنوان شعر، مخصوصاً در قالب نوحه و شور خوانده می شود. حتی فاقد وزن، ردیف و قافیه صحیح است.
● بی سند خواندن روضه خوانان
ـ سوال : گاهی از مداحان مصیبت های اهل بیت (ع) را بدون سند معتبری می خوانند و منابع خود را الهام و مکاشفه برای خود می دانند آیا نقل وقایع بدین نحو صحیح است؟ وظیفه شنوندگان چیست؟
ـ جواب : مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) به این سوال چنین پاسخ می دهند: نقل مطالب به صورت مزبور بدون اینکه مستند به روایتی باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعی ندارد مگر آنکه نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلم بوده و علم به خلاف آن، نداشته باشد و تکلیف شنوندگان نهی از منکر است به شرطی که موضوع و شرایط آن نزد آنان ثابت شده باشد.
پس می توان چنین نتیجه گرفت که وظیفه مداحان:
الف) مصیبت ها و مطالب را مستند به روایات و یا تاریخ بخوانند.
ب) گفتن مطالب و مصیبت ها بدون سند وجه شرعی ندارد.
ج) اگر مداحان بخواهند مصیبت هایی را نقل کنند که در روایات و تاریخ نمی باشد باید:
ـ اولا: به عنوان بیان حال (زبان حال) به حسب برداشتشان بگویند.
ـ ثانیا: علم به خلاف بودن آن بیان حال با تاریخ و روایات نداشته باشند.
ـ سوال : در بعضی از هیئت‏های مذهبی مصیبت‏هایی خوانده می‏شود که مستند به مقتل معتبری نیست و از هیچ عالم یا مرجعی هم شنیده نشده است و هنگامی که از خواننده مصیبت از منبع آن سؤال می‏شود، پاسخ می‏دهند که اهل بیت(ع) اینگونه به ما فهمانده‏اند و یا ما را راهنمایی کرده‏اند و واقعه کربلا فقط در مقاتل نیست و منبع آن هم فقط گفته‏های علما نمی‏باشد بلکه گاهی بعضی از امور برای مدّاح یا خطیب حسینی از راه الهام و مکاشفه مکشوف می‏شود، سؤال من این است که آیا نقل وقایع از این طریق صحیح است یا خیر؟ و در صورتی که صحیح نباشد، تکلیف شنوندگان چیست؟
ـ جواب : مقام معظم رهبری (دام ظله العالی) به این سوال چنین پاسخ می دهند: نقل مطالب به صورت مزبور بدون اینکه مستند به روایتی باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعی ندارد مگر آنکه نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلّم بوده و علم به خلاف بودن آن، نداشته باشد و تکلیف شنوندگان نهی از منکر است بشرطی که موضوع و شرایط آن نزد آنان ثابت شده باشد.
● بکار بردن الفاظ خلاف شان اهل بیت (ع)
ـ سوال : برخی از ذاکرین در مدایح اهل بیت (ع) تعبیراتی مانند (مست مستم من، هر چه باداباد، علی پرستم من، همچون زهرا مادرت، از همه خوشگلتر، یا اباصالح (ع) بیا را به کار می برند که به نظر می رسد با شان اهل بیت (ع) منافات دارد. به کار بردن این گونه الفاظ چه صورت دارد؟
ـ جواب : حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): معلوم نیست ظاهر این الفاظ مرادشان باشد و در هر صورت الفاظ خوب و اشعار بهتر فراوان است. آنها را بخوانند.
● بدعت بودن قمه زنی
بدعت دارای دو معنای لغوی و اصطلاحی است که معنای لغوی آن ایجاد هر امر جدید و بی سابقه و در معنی اصطلاحی به معنای افزودن مسأله وحکمی جدید و بی سابقه به دین است مانند حلال کردن حرامی و یا حرام کردن حلالی . قمه زنی نیز در هر دو معنی آن قرار گرفته و حکم به حرمت آن می گردد .
▪ از طریق معنای لغوی :
هرگاه فعل و امر جدیدی که جزء دین بودن آن ثابت نشده سبب وهن و تضعیف دین شود ، به یقین انجام آن فعل حرام بوده و باید از انجام آن پرهیز شود . قمه زنی نیز از امور اختراعی می باشد که هیچگونه سابقه ای در عصر ائمه ( ع ) و حتی قرون نزدیک به آن نداشته است . شهید مطهری در این رابطه می گوید : " قمه زنی و بلند کردن طبل و شیپور از ارتدوکسهای قفقاز به ایران سرایت کردو چون روحیه مردم برای پذیرفتن آنهاآمادگی داشت همچون برق در همه جا دوید . "( جاذبه و دافعه علی ( ع ) ، ص ۱۵۴) جالبتر آنکه طبق گفته شهید مطهری تیغ زنی ، زنجیر زنی ، حمل صلیب (= حمل علم ) ، زدن طبل و شیپور و ... حتی هم اکنون نیز به همین شکل در لورد Lourdes سالیانه در سالروز شهادت مسیح ! برگزار میشود .
▪ از طریق معنای اصطلاحی :
بطور کلی اگر شخصی عملی را که دلیلی بر وجوب یا استحباب آن ندارد به اعتقاد اینکه آن عمل واجب یا مستحب است انجام دهد به یقین ، انجام آن فعل با این نیت حرام می باشد . امام خمینی ( ره ) در این مورد می نویسد : " تشریع ، یعنی به دین وارد کردن چیزی که از دین نیست . این مساوی با بدعت است . " (انوار الهدایه ، امام خمینی ج ۱ ، ص ۲۲۵)
●  بدعت و وهن بودن قمه زنی
ـ حضرت امام خمینی(‏قدس‏الله‏نفسه‏الزکیه)
بسمه تعالی در وضع موجود قمه نزنند، و شبیه خوانی اگر مشتمل بر محرمات و موجب وهن مذهب نباشد، مانع ندارد؛ اگر چه روضه خوانی بهتر است و عزاداری برای سید مظلومان از افضل قربات است.‏ (استفتاءات امام، ج ۳، سؤالات متفرقه، س ۳۷(
ـ حضرت آیت الله العظمی خامنه‏ای
قمه‏زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی‏شود و سابقه‏ای در عصر ائمه(ع) و زمان‏های بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصوم (ع) در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب می‏شود؛ بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست.‏ و چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد، نذر واجد شرایط صحّت و انعقاد نیست.‏(اجوبه الاستفتاءات، س ۱۴۶۱(


حلال یا حرام بودن قمه و زنجیر زنی:
ـ سوال : آیا قمه زدن بطور مخفی حلال است یا اینکه فتوای شریف حضرت عالی عمومیت دارد؟
ـ جواب : حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): قمه زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی‏شود و سابقه‏ای در عصر ائمه «علیهم السلام» و زمانهای بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصوم «علیه السلام» در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب می‏شود بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست.
ـ سوال : اگر قمه زدن در عزاداری ائمه «علیهم السلام» موجب مرگ شخص شود، آیا این عمل خودکشی محسوب می‏شود؟
ـ جواب : حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): اگر این عمل عادتا منجر به فوت نمی‏شود حکم خودکشی را ندارد ولی اگر از همان ابتدا خوف خطر جانی برای او وجود داشته و در عین حال این کار را انجام داده و منجر به فوت وی شده است، حکم خود کشی را دارد.
ـ سوال :در روز عاشورا مراسمی مانند قمه زنی و پابرهنه وارد آتش و ذغال روشن شدن برگزار می‏شود که علاوه بر اینکه باعث بدنام شدن مذهب شیعه اثنی عشری در انظار علما و پیروان مذاهب اسلامی و مردم جهان می‏شود، ضررهای جسمی و روحی هم به این اشخاص وارد می‏کند و همچنین موجب توهین به مذهب می‏گردد، نظر شریف حضرتعالی در این باره چیست؟
ـ جواب : حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): هر کاری که برای انسان ضرر داشته و یا باعث وهن دین و مذهب گردد حرام است و مؤمنین باید از آن اجتناب کنند و مخفی نیست که بیشتر این امور باعث بدنامی و وهن مذهب اهل بیت «علیهم السلام» می‏شود و این از بزرگترین ضررها و خسارتهاست.
ـ سوال : زنجیرزدن ‏به‏بدن همانگونه که بعضی از مسلمانان انجام می‏دهند، چه حکمی دارد؟
ـ جواب : حضرت آیت الله خامنه ای (دام ظله العالی): اگر به نحو متعارف و بگونه‏ای باشد که از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه در عزاداری محسوب شود اشکال ندارد.
وهن وتضعیف مذهب
وهن در لغت به معنای تضعیف و سست نمودن کسی یا چیزی است و منظور از آن در اینجا این است که اگر دیگران این عمل را در عزاداری امام حسین ( ع ) ببینند مذهب شیعه را متهم به خشونت ، توحش و خرافه گری می کنند ، که در نتیجه منجر به تضعیف و وهن تشیع می گردد . مهمترین دلیلی که برای حرمت قمه زنی ذکر شده وهن نسبت به مذهب است .
تا کنون در شبکه های تلویزیونی و رسانه های ضد اسلامی در جهان ، با استناد به صحنه های قمه زنی که در برخی دیگر از کشورهای اسلامی نظیر پاکستان و عراق هم معمول است تولیدات زیادی را بر علیه اسلام و مسلمین تهیه کرده اند که در آنها چهره ای خشن و زشت از اسلام معرفی شده است . نظیر فیلم " شمشیر اسلام " که توسط شبکه تلویزیونی بی بی سی تهیه شده و یا فیلم " ترور شیعی " که از تلویزیون آمریکا پخش شد که در آن شیعیان به گونه ای معرفی شده بودند که به چیزی جز قتل و خونریزی فکر نمی کنند و در پایان نیز صحنه های از قمه زنی در روز عاشورا پخش گردید(کیهان عربی ۶/۱/۱۴۱۵ ، شماره ۳۱۱۳) .
اینکه استعماراز تمامی ابزارهای ممکن در جهت ضربه زدن به اسلام و مسلمین استفاده می کند ، در طول تاریخ به اثبات رسیده است ، قمـــه زنی نیز یکی از همین ابزارهــــاست که مقــــام معظم رهبری در این رابطه مطلبی نقــــل کرده اند : " ... وقتی کمونیست ها بر منطقه آذربایجان شوروی سابق مسلط شدند همه آثار اسلامی را از آنجا محو کردند مثلاً مساجد را به انبار تبدیل کردند و ...و هیچ نشانه ای از اسلام و تشیع باقی نگذاشتند فقط یک چیز را اجازه دادند و آن قمه زدن بود . دستورالعمل روسای کمونیستی به زیر دستانشان این بود که مسلمانان حق ندارند نماز جماعت برگزار کنند و یا قرآن بخوانند اما اجازه دارند که قمه بزنند ، چون خود قمه زنی برای آنها یک وسیله تبلیغاتی بر ضد دین و تشیع بود ... " (نقل شده در دیدار عمومی با مردم مشهد در اول فروردین ۱۳۷۶).
در سایت http://www.rahpouyan.com مقاله ای تحت عنوان " دفاع از حریم شیعه ، قسمت نهم " آمده است که در آن ذکر شده در اسناد سفارت انگلیس در تهران ، مدرکی پیدا شده با این مضمون : در سال ۱۳۲۴ شمسی سفارت انگلیس در ایران تعداد ۱۵۰۰۰ قمه خرید و به هیئات مذهبی اهدا کرد !که خودتان را بزنید و کاری به کار ما نداشته باشید .
● توصیه های امام (ره) به مداحان
در این قسمت توصیه امام (ره) به خطبا و مداحان در مورد نحوه روضه خواندن و موضوعات آن توصیه هایی داشته اند که به طور خلاصه و دسته بندی شده می توان به موارد زیر اشاره کرد:
حضرت امام (ره) می فرمودند:
۱) در نوحه ها و اشعار به طور کوبنده فجایع و ستمگری های، ستمگران هر عصر یاد آوری شود.
۲) دشمنان اسلام آمریکا و ... است، به طور کوبنده یاد آوری و لعن و نفرین شود.
۳) مردم را سوق به اسلام و مسایل آن بدهند.
۴) مردم را مهیا برای فداکاری بکنند.
۵) زیاد روضه بخوانند و دو کلمه نباشد.
۶) به صورتی روضه بخوانند که مردم مانند اهل بیت (ع) با ستمگران سازش نکنند.
در اینجا لازم است که خطبا و مداحان عزیز توصیه های امام (ره) را گوش فرا دهند و این موضوعات را سر لوحه خود قرار دهند و سخنرانی و مداحی خود را حول این محورها تنظیم کنند. چرا که عمل به توصیه امام را حل باعث زنده نگه داشتن هدف اصلی سیدالشهداء که همان مبارزه با طاغوت و ستمگری است موجب می شود.
نتیجه‌گیری :
می‌توان نتیجه گرفت در حالی که ما در خرده گیریب و بهانه جویی دشمنان هستیم و مقام معظم رهبری اهتمام زیادی برای «اتحاد ملی و انسجام اسلامی و وحدت بین شیعه و سنی» قائلند که نظر همه انقلابیون و دلسوزان نظام است، باید به این واقعیت توجه کنیم که ما شیعیان باید در حفظ وحدت و پاسداشت قیام نهضت اباعبدالله(ع) بکوشیم و جنبه‌های فراموش شده وحدت‌بخشی آن را احیاء کنیم تا دنباله‌رو حقیقی ابا عبدالله(ع) باشیم، باید این نکته را نیز به دیگران بشناسانیم که نهضت حسینی، علت بقای اصل دین و فرهنگ اسلامی و جان مایه اتحاد و انسجام اسلامی است. پس همگان باید ضمن بازشناسی و تأمل در فلسفه و ابعاد گوناگون این نهضت، در صیانت و حفاظت از این فرهنگ فراگیر در مقابل امواج جهالت‌ها، بدعت‌ها، آسیب‌ها، تحریف‌ها و انحرافات پدید آمده و رفتارهای موهن و غیرمعقول و خلاف موازین شرعی در زمینه مراسم عزاداری و برنامه‌های سوگواری و نیز صیانت و نگهداری از روشهای اصیل و سنتی عزاداری ضمن بررسی راهکارهای تقویت و توسعه آن متناسب با روح حماسی عاشورا و ذوق، سلیقه و گرایش‌های نسل امروز هوشیار، دقیق و کوشا باشیم تا از خدشه‌دار شدن شوون حماسه عظیم عاشورا جلوگیری گردد.

 

نگاهی کوتاه به نقش هیئتهای مذهبی در سایر بلاد

هیئت های عزاداری را ارج بگذاریم و مورد حمایت و هدایت دهیم چرا که امروزه به تاسی از فعالیت همین هیئتها شاهد خیزش جنبش های اسلامی شیعی در کشورهایی نظیر بحرین ، اندونزی ، تایلند ، مالزی ، آذربایجان ، پاکستان ، هندوستان ، افغانستان ، نیجریه و با بهره منمدی از تشکیل هیئت های مذهبی به فراخور جوّ ایجاد شده توسط حاکمانشان می باشیم . در واقع این هیئت ها با گرفتن درس عبرت از واقعه ی جانگداز عاشورا در کربلا ی معلّا ، در عین عزاداری بر سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) به تطبیق و بیان شرایط جامعه ی خود پرداخته و به تکلیف خود نسبت به ظالم و مظلوم واقفند .

هیئتهای مذهبی پس از پیروزی انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلای اسلامی بسیاری از هیئتها جذب مساجد شده و با سبقه ی هیئت گردانی مسئولین آن توانستند در هر چه فعالتر نمودن مساجد ، به یاری ائمه ی جماعات بشتابند و عمدتا همین اعضای هیئت ها بودند که در تشکیل پایگاههای مقاومت ، بسیج اقتصادی ، انجمن های فرهنگی و موجب هر چه فشرده تر شدن صفوف اقامه ی نماز جماعت گردیدند و تحوّلی نوین را در تاریخ انقلابمان رقم زدند .

بدیهی است وجود نگرشهای جناحی در بین مردم امری طبیعی بوده و هست و نمی توان این واقعیت را کتمان نمود( در آن صورت مانند بیماری می مانیم که بدون بیان درد از پزشک انتظار درمان دارد ) اتفاقا این تشدّد نظرات همواره منجر به رشد و بالندگی جامعه گردیده ، لکن برور این خصیصه دربرخی مساجد جذب حداکثری را تحت الشعاع خود قرار داد ، فراموش نکنیم که قبل از انتخابات دوره ی چهارم مجلس شورای اسلامی این مسئله چهره ای آشکار به خود گرفت فلذا جماعتی که یا در مخالفت با جناحی شدن مساجد و یا عدم پذیرش دیدگاه جناح حاکم در آن مسجد مخالفت داشتند ، به صورت گروهی و یا رفته رفته اقدام به ترک مساجد نمودند ، تعدادی در قالب هیئتها تشکل یافتند و متاسفانه عدّه ای هم حتّی جذب هیئتها نشدند ، امروزه بعضا همان نگاه سعی در ایجاد فضایی یک سویه در برخی هیئتهای مذهبی فعال دارند ، دارندگان این تفکر به علت عدم شناخت کافی از فلسفه ی تشکیل هیئتهای مذهبی دانسته یا ندانسته همان راهی را می روند که آرزوی دیرین دشمنان دین و ملّت است ، تکرار تجربه ای ناموفق نمی تواند دلیل بر هوشمندی طراحان این قبیل جریانات باشد و خلاصه بوی صداقت از این گونه رفتارها استشمام نمی شود چرا که اگر داعیه ی خدمت به دستگاه اهل بیت ( علیهم السلام ) مد نظر است ، در شرایطی که تشکیل تجمعات غیر اخلاقی ، ایجاد کلیساهای خانگی ، ترویج مکتب ایرانی به جای مکتب اسلامی ، وجود بسیاری از جلساتی که با عنوان هیئتهای عزاداری همه چیز به خورد اذهان پاک جوانان می دهند الاّ شناخت معرفتیِ فرهنگ عاشورا، می باید هدف قرار گیرد ، نه هیئتهایی که بدون هیچ چشم داشتی صرفا به خاطر عشق به اهل بیت نبی گرامی اسلام و انقلابی که بر پایه ی حاکمیّت ولایت فقیه که به گفته امام راحل استمرار حرکت انبیاست استوار است ، به خدمت گذاری مشغولند، لذا اساسا تن دادن به این قبیل نگرشهای احساسی حاصلی جز تاراندن جوانان از هیئتها و گسیل آنان به دامن نااهلان در پی نخواهد داشت .

از مواردی که در برخی از هیئتها منجر به اعتراض مراجع عالی قدر گردیده می توان به اختصار به موارد زیر اشاره کرد :

-          تکثیر و نصب تمثالهای غیر واقعی از اهل بیت ( علیهم السلام )

-          استفاده از آلات موسیقی در دستجات عزاداری

-          خواندن مرثیه با وزن و آهنگ های غنا ( حتّی کوچه بازاری دوره ی ستم شاهی )

-          ارائه ی سبک های موسیقی پاپ و … به جای عزاداری سنتی

-          استفاده از علامتها با نصب در مقابل خیمه و محل تشکیل هیئتها و به حرکت درآوردن پیشاپیش در دسته جات عزاداری.

 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید

می خواهم به مسجد کمک کنم

3014امروزmod_vvisit_counter
8037دیروزmod_vvisit_counter
11051این هفتهmod_vvisit_counter
45168هفته گذشتهmod_vvisit_counter
157297این ماهmod_vvisit_counter
95166ماه گذشتهmod_vvisit_counter
4652288کل بازدیدهاmod_vvisit_counter

تور مجازی

تور مجازی مسجد محدثین

تور مجازی مسجد محدثین
مشاهده / دانلود